Murau: De stad van bier, hout en de Mur

00:00:01: Servus, grüß dich! Het is tijd voor Grenzeloos Oostenrijk met Dani en Vincent. Samen duiken we in alles wat Oostenrijk zo bijzonder maakt: van kleine dorpen tot grote verhalen en alles daartussen. Viel Spaß!

00:00:16: Daniela: Welkom bij weer een aflevering van Grenzeloos Oostenrijk. Vincent, waar gaan we deze keer over hebben? Vincent: Nou, Daniela, we hadden een heel leuke trip voor de boeg, want we zijn naar Murau geweest. Murau is een stad en een regio in de Steiermark. Daniela: Een stadje. Vincent: Een districtshoofdstad, ja. Het is een belangrijke stad. Vanuit Utrecht is het ongeveer tien en een half uur rijden. Dat is op één dag te doen, maar ik zou het niet aanraden. Maak onderweg even een stop in Duitsland of zo. Maar als je naar Murau gaat, wat kun je daar dan allemaal doen? Dat gaan we jullie in deze podcast vertellen.

00:00:53: Vincent: We waren natuurlijk bezig met de research en de notities voor deze podcast. Ik zei tegen Daniela: als wij dit allemaal gaan vertellen, zijn we tweeënhalf uur met elkaar aan het kletsen. Ik weet niet of jullie dat als luisteraars wel leuk vinden. Daarom hakken we het gewoon op in drie afleveringen. Elke dag van onze reis beschrijven we afzonderlijk. Dat vond jij ook een goed idee? Daniela: Dag één! Vincent: Daar gaat deze podcast dus over: dag één in Murau. We hebben het over de stad Murau zelf. Wat hebben we daar gedaan en wat kun je er nog meer doen?

00:01:25: Vincent: Op dag twee pakken we de fiets. Nou ja, eerst de trein, want we gaan met de fietsen in de trein naar Tamsweg. Vanuit Tamsweg fietsen we over de Murradweg terug naar Murau. We vertellen wat we onderweg hebben gezien en beleefd en hoe dat allemaal gaat. Op dag drie splitsen we ons op. Ik ben naar de Grebenzen gegaan. Ik heb daar gewandeld en een leuke berghut ontdekt waar ik heb gegeten. En Daan, wat heb jij op dag drie gedaan? Daniela: Ik ben ook nog even met de lift naar boven gegaan, omdat ik boven even wilde rondkijken. Daarna ben ik naar beneden gegaan, naar Stift St. Lambrecht.

00:02:03: Vincent: Even voor de Nederlandse luisteraars: een stift is geen viltstift of pen, maar een klooster. Om precies te zijn is dit een benedictijnenabdij. Er hoort natuurlijk ook een kerk bij. Maar goed, vertel jij wat je daar hebt gedaan. Daniela: Dat vertel ik op dag drie, Vincent. Vincent: Oké, hartstikke goed. Wat hebben we die derde dag nog meer gedaan? We kwamen echt tijd tekort toen we in Murau waren. Daniela: Ik ben nog even bij Gerhard geweest in de Brauerei der Sinne. We hebben een interview gedaan en dat verwerken we ook in deze podcast.

00:02:39: Vincent: Toen dachten we: we kunnen naar huis gaan, maar we hebben nog zoveel te zien. Daarom zijn we langer in Murau gebleven. We hebben nog lekker gegeten bij Gasthof Lercher. Echt een aanrader, met die Michelin Bib Gourmand. We leggen ook nog uit wat dat precies is. Pas rond half tien zijn we naar huis gereden. We hebben dus ontzettend veel gezien in Murau. Ik hoop dat jullie er net zoveel zin in hebben als wij en dat jullie deze podcast kunnen gebruiken als handreiking voor een verblijf in Murau.

00:03:06: Daniela: En ik ga binnenkort ook nog naar een evenement. Vincent: Ja, jij gaat nog een keer terug naar Murau. Daniela: Naar het Samsonfest. Vincent: Dat is ook iets heel bijzonders. Daniela: Prachtig. Dan maak ik foto’s. Ik ben er nog niet geweest, dus ik kan er nog niet veel over vertellen. Daarna maken we er natuurlijk iets over. Vincent: Het is wel grappig. Toen we in Murau aankwamen, was er een stadsfeest. Nog geen twee weken later is er alweer een feest. In Murau weten ze wel wat feesten is. Daniela: Zeker weten. Vincent: Ik denk dat het ook komt doordat ze daar bier maken. Daar komen we zeker nog op terug. Daniela: En lekkere limonade!

00:03:45: Vincent: Terug naar de eerste dag. Ik vond de aankomst heel bijzonder. Eerst rijd je natuurlijk een stukje over de Autobahn. Daarna kom je op een Oostenrijkse regionale weg en op een gegeven moment zie je een dal ontstaan. In dat dal ligt Murau. Je rijdt over een paar rotondes, zoals gebruikelijk in Oostenrijk, neemt een afslag en staat opeens midden in het centrum van Murau. Het is een historische binnenstad met smalle straatjes. Je denkt: heb ik soms een bord gemist? Mag ik hier met de auto wel komen? Kan ik die bocht überhaupt maken?

00:04:21: Vincent: We zijn het stadje ingereden en hebben meteen de auto geparkeerd. Daarna zijn we naar de VVV gelopen, waar we een audioguide kregen. Daniela: Die audioguide haal je dus bij de VVV. Hij kost vijf euro, maar als je een Murau GästeCard hebt, is hij gratis. Die gastenkaart ontvang je vanaf twee overnachtingen. Je krijgt een plattegrond waarop de verschillende stations met nummers staan. Je toetst het nummer in op de audioguide en kunt dan naar het bijbehorende verhaal luisteren.

00:05:04: Daniela: In de audioguide vertellen het hout – Murau is immers de Holzhauptstadt – en Anna Neumann over de geschiedenis van Murau. Je hoort leuke verhalen en bij iedere plek wordt uitgelegd wat daar is gebeurd. Het is echt heel leuk verteld. Vincent: Goed om te weten: de audioguide is onder meer beschikbaar in het Engels en Duits. Ik raad Nederlanders aan om voor de Engelse versie te kiezen, want in de Duitse versie hoor je behoorlijk wat dialect. Ze proberen wel Hochdeutsch te spreken, zoals wij dat op school hebben geleerd, maar er zit toch dialect in. Daniela: De audioguide is ook leuk voor kinderen. De verhalen worden op een leuke manier verteld.

00:06:07: Vincent: Anna Neumann was een adellijke vrouw uit het einde van de vijftiende en het begin van de zestiende eeuw. In de audioguide vertelt ze over haar leven. Wat heel bijzonder is: ze is zes keer getrouwd geweest. Daniela: De laatste keer toen ze 82 jaar oud was. Vincent: En volgens mij was haar geliefde toen nog geen dertig. Grenzwertig! Maar goed, dat was blijkbaar toen zo. Anna Neumann was bovendien stinkend rijk. Het hele verhaal hoor je in de audioguide. Trek voor de audiotour ongeveer tweeënhalf tot drie uur uit als je alles rustig wilt bekijken. Dat hebben wij ook gedaan. We begonnen met de audioguide en liepen door het centrum. Rond een uur of één kregen we honger.

00:06:58: Daniela: Toen zagen we het Brauhaus. Vincent: Klopt. Het Brauhaus Murau ligt naast de Brauerei Murau. Wij dachten dat er misschien een pijpleiding met bier van de brouwerij naar het Brauhaus liep, maar dat is dus niet zo. Daniela: Bijna! Vincent: Vanaf het terras kijk je rechtstreeks op de brouwerij. Ze liggen echt naast elkaar. Hebben we goed gegeten? Daniela: Ja, het eten was zeker lekker.

00:07:37: Vincent: ’s Middags hadden we een rondleiding door de Brauerei der Sinne van de Brauerei Murau. De rondleidingen beginnen meestal om twee of vier uur, maar controleer dat vooraf voor de zekerheid. Reserveer sowieso, want in de zomer zijn de rondleidingen regelmatig vol. Het is jammer als je maar één of twee dagen in Murau hebt en niet meer terechtkunt. Daniela: Met de Murau GästeCard en de Steiermark-Card is de rondleiding gratis. Je krijgt niet alleen een rondleiding, maar ook een proeverij. Daar komen we straks nog op terug.

00:08:24: Vincent: De Führung is hoofdzakelijk in het Duits. Als er mensen bij zijn die alleen Engels spreken, wordt er tussendoor ook wel iets in het Engels verteld. Tijdens de rondleiding zie je bovendien een film die in het Engels is ondertiteld. Silke verzorgde onze rondleiding en deed dat heel leuk. Er waren ook kinderen bij en zij werden echt bij het verhaal betrokken.

00:09:04: Vincent: Om een beeld te geven van wat je tijdens de rondleiding meemaakt: de tour duurt met alles erbij ongeveer twee uur. Eerst krijg je een kijkje in de kleine craftbierbrouwerij. Als ze een speciaalbier maken, brouwen ze daar relatief kleine oplages van, volgens mij ongeveer duizend liter per keer. Daarna loopt de rondleiding door de geschiedenis van de brouwerij. De Brauerei Murau is nog een van de weinige onafhankelijke brouwerijen in Oostenrijk. Onafhankelijke brouwerijen werken samen en gebruiken daarvoor ook een speciaal logo.

00:09:38: Vincent: De Brauerei Murau kan niet zomaar door een grote brouwerij worden overgenomen. Daarvoor hebben ze een bijzondere constructie bedacht. De brouwerij is een Genossenschaft, vergelijkbaar met een coöperatie. Iedereen bezit een bepaald percentage van de aandelen, maar niemand heeft een meerderheid. Voor een verkoop is de toestemming van de aandeelhouders nodig en die gaan ze nooit allemaal krijgen. Daardoor blijft de Brauerei Murau onafhankelijk. Als je in Oostenrijk bent, koop dan gerust bier van een kleine brouwerij. Daarmee steun je de onafhankelijke brouwers. Ik dwaal een beetje af, want dit heeft niet alleen met Murau te maken, maar wel met bier.

00:10:02: Vincent: Oostenrijk kent veel kleine brouwerijen, maar een aantal is in de loop der jaren overgenomen. Brau Union is daarin een heel grote partij. Het concern heeft bijna 48 procent van de Oostenrijkse bierproductie in handen en maakt deel uit van Heineken. Veel inwoners zijn daar niet zo blij mee.

00:10:54: Vincent: Maar de brouwerij maakt niet alleen alcohol. Ze hebben ook Murelli. Daniela: Oh, I love it! Vincent: Murelli zijn heel lekkere frisdranken met bijzondere smaken, zoals braam-lavendel en rabarber-munt. De flesjes hebben ook grappige namen. De cola heet bijvoorbeeld Dracola en de braam-lavendelvariant heet Die Prinzessin. De Murelli-frisdranken van de Brauerei Murau zijn erg geliefd. Je vindt ze in supermarkten, maar helaas nog niet in ieder café.

00:11:35: Vincent: Goed, we dwalen af. We waren bezig met de rondleiding door de brouwerij. Na de craftbierinstallatie kregen we meer te horen over de geschiedenis. Vroeger werd het bier met paard en wagen vervoerd. De voerlieden konden onderweg natuurlijk iedereen met bier omkopen en reden zelf ook regelmatig behoorlijk beschonken rond. We hebben het dan wel over ongeveer honderd jaar geleden.

00:12:02: Vincent: Daarna wordt uitgelegd waar het water vandaan komt. De brouwerij beschikt over eigen, natuurlijke waterbronnen en hoeft dus geen water in te kopen. Het is heel zacht en schoon bergwater dat vanuit de omgeving van de Grebenzen en Kreischberg naar Murau komt. Tijdens de rondleiding krijg je ook een bron te zien en wordt uitgelegd hoe bier wordt gemaakt. Zoek vervolgens dekking, want in het productiegedeelte was het tijdens ons bezoek wel veertig graden. Ik had behoorlijk medelijden met de mensen die daar moeten werken. De afvulafdeling zelf zie je om hygiënische redenen niet, maar je loopt wel langs de grote biertanks. Daar was het flink warm.

00:12:52: Vincent: Na de biertanks komt het toetje: een Bierverkostung, oftewel een bierproeverij. Daniela: Lekker! Vincent: Voor kinderen en mensen die geen alcohol willen, zijn er natuurlijk frisdranken. Je proeft verschillende bieren, waaronder het standaardbier van Murauer, maar ook craftbier. Murauer maakt bovendien een witbier, een Weißbier. Daarmee zijn ze wereldkampioen geworden. Ze hebben bekende Duitse en vooral Beierse witbieren van de troon gestoten. Daar hebben we een fragment van. Gerhard en Silke zijn daar heel trots op, dus we laten Gerhard even aan het woord.

00:13:37: – Duitstalig interview met Gerhard] Daniela: Hallo Gerhard, grüß dich. Wir sind hier bei der Brauerei der Sinne. Erzähl doch einmal ein bisschen etwas über die Brauerei. Gerhard: Ja, grüß dich. Wir sitzen hier vor der Brauerei der Sinne, vor der Brauerei Murau. Und wenn ich so zurückdenke, was sich alles verändert hat hier am Raffaltplatz bei der Brauerei Murau, das ist ja gigantisch. Ich bin ja doch schon einige Jahre auf der Welt, bin 1969 geboren und eigentlich in der Brauerei Murau aufgewachsen. Wenn man da hinaufschaut: Das grüne Haus da oben war früher die Schlachtbank einer Fleischerei in Murau. Da ist es immer wieder einmal passiert, dass beim Schlachten ein Schwein ausgekommen ist. Früher war hier ja eigentlich alles offen. Dann ist so ein Schwein in die Brauerei gerannt und hat sich irgendwo hinten versteckt. Die Mitarbeiter der Brauerei mussten es wieder einfangen und zum Fleischhauer zurückbringen. Das war oft wirklich witzig. Ich habe das als Kind einige Male erlebt, wenn ich hier unten herumgegangen bin. Daniela: Wie lange ist das her? Gerhard: Das war Ende der Sechziger-, Anfang der Siebzigerjahre. Früher hat es zum Beispiel die ganzen Staustufen oberhalb von Murau, in Bodendorf und St. Georgen, noch nicht gegeben. Damals gab es immer wieder sehr hohes Hochwasser. Es ist auch passiert, dass die Brauerei geschwommen ist. Wenn das Wasser wieder zurückgegangen war, sind die Fische im Brauereihof herumgeschwommen. Die hat man dann eingefangen und wieder zurück in die Mur gebracht. Da hat es schon einige ganz witzige Gschichtln gegeben. Heute ist die Brauerei Murau ein topmoderner Betrieb, technisch super ausgestattet, worauf wir wirklich stolz sein können. Wir sind ein umwelt- und managementzertifizierter Betrieb. Wir sind zwar eine Brauerei, füllen inzwischen aber auch sehr viele Limonaden ab. Und das geht wahnsinnig gut.

00:15:37: Daniela: Aber ihr habt natürlich auch Weißbier. Damit habt ihr einen Preis gewonnen, oder? Gerhard: Weißbier ist natürlich auch in unserem Sortiment. Damit haben wir vor einigen Jahren den ersten Platz belegt – vor vielen, vielen deutschen und vor allem bayerischen Brauereien. Das tut einigen, glaube ich, heute noch weh. Daniela: Das kann ich mir vorstellen. Gerhard: Dass das österreichische Bier besser ist als die bayerischen Weißbiere!

00:15:58: Vincent: Tijdens de proeverij kwam ook het ‘tiramisu onder de bieren’ voorbij. Luister maar naar het fragment van Silke. Zij legt heel goed uit hoe dat bier smaakt.

00:16:16: – Duitstalig fragment met Silke] Silke: Das Stout ist ein kräftiges Bier, als Dessertbier oder auch als Aperitifbier gut geeignet. Aber ich sage auch immer: An so schweren Wochenenden, wenn wir alle fix und fertig sind, gönnen wir uns manchmal 100 Milliliter flüssiges Tiramisu.

00:16:35: Vincent: Concreet vertelt Silke dat het craftbier een stout is. Er zit chocolade in en door het brouwproces krijgt die chocolade een lichte koffiesmaak. Je proeft als het ware tiramisu in het bier. Daniela: Je hoeft alleen de lange vingers er nog maar in te doen. Vincent: Het was echt heerlijk. Heb jij hem trouwens al in de koelkast gelegd? Daniela: Nee. Vincent: Dat dacht ik al. Heb je hem gekocht? Daniela: Ik heb hem meegenomen. Vincent: Dan gaan we hem binnenkort nog even proeven.

00:17:06: Daniela: Na afloop van de rondleiding is er ook een winkel. Ik heb een T-shirt van Die Prinzessin gekocht, omdat ik dat ontwerp heel leuk vind, en een paar flesjes Murelli Die Prinzessin. Jij hebt blijkbaar dat andere bier gekocht. Vincent: In de winkel werkt Melitta. Zij is heel gezellig en ontzettend aardig. Met haar kun je behoorlijk lachen.

00:17:41: Vincent: Als dat nog niet genoeg is, ga je na de brouwerij gewoon verder. Wanneer je weer een beetje ontnuchterd bent, is het volgende station de Bierapotheke. Ik vind dat zo’n geweldige naam voor een café. Het pand was vroeger natuurlijk een apotheek. Daniela: De Bierapotheke ligt iets verderop, richting de stadsmuur, aan de linkerkant. Vincent: Daar kun je opnieuw Murauer bier proeven. Een tip van mij: bewaar je toegangsbewijs van de brouwerij, want daarmee krijg je twee euro korting per persoon.

00:18:24: Vincent: Bij de Bierapotheke kun je een proeverij bestellen. Je krijgt een plank met vijf glazen. De kleinste proeverij bestaat uit glazen van 0,1 liter en kost zes euro. De glazen lijken een beetje op reageerbuizen. Je kunt ook kiezen voor glazen van 0,3 of zelfs 0,5 liter. Daniela: Maar je hebt bij de brouwerij natuurlijk al behoorlijk wat geproefd. Vincent: Wij zijn binnen in het gewelf gaan zitten. Daar was het lekker koel. Kijk sowieso even binnen, want ze hebben een heel bijzondere bar. De koperen tapinstallatie is bijna een kunstwerk.

00:19:19: Vincent: Daarna zijn we verdergegaan door Murau en hebben we de audiowandeling afgemaakt. We liepen omhoog naar Schloss Murau. Kijk vooraf goed wanneer het kasteel geopend is, want de reguliere rondleidingen vinden maar op twee dagen per week plaats. Plan het dus goed en probeer het kasteel en de brouwerij niet op hetzelfde moment te bezoeken. Voor een bezoek aan de binnenstad, het kasteel en de brouwerij heb je eigenlijk twee dagen nodig. Kattenliefhebbers moeten zeker het kasteel bezoeken, want daar bevindt zich de beroemde Katzensaal. Wij konden helaas niet naar binnen, dus we gaan zeker nog eens terug.

00:20:06: Vincent: Als je de hele stadswandeling, de brouwerij, de Bierapotheke en het kasteel wilt bezoeken, heb je echt twee dagen nodig. Wanneer je heel vroeg begint, lukt het misschien in één dag, maar dan ben je alles in je programma aan het proppen. Ga daarom eerst naar de VVV. Daar krijg je de informatie en verhalen die je nodig hebt. Wanneer je zonder uitleg door Murau loopt, kun je denken: is dit het? De bezienswaardigheden liggen niet allemaal direct naast elkaar en zonder achtergrondinformatie mis je veel.

00:20:51: Vincent: We hebben de wandeling afgemaakt, zijn naar het kasteel gelopen en hebben de kerk bezocht. Ga ook even naar binnen als je niet katholiek of kerkelijk bent. Daarna loop je via een heel bijzondere trapconstructie omhoog naar het kasteel. Ik vond het grappig om te zien hoe ze dat hebben gebouwd. Boven heb je uitzicht op het Stolzalpe-ziekenhuis. Dat ziekenhuis is erg gewild. De patiëntenkamers hebben volgens de verhalen bijna allemaal een eigen terras en dat wordt gewoon door het ziekenfonds betaald. Er schijnt zelfs een wachttijd van een jaar te zijn.

00:21:31: Vincent: Wat ik heb gehoord, is dat de kamers bijna op hotelkamers lijken. Zodra je bent geopereerd of behandeld, word je zo snel mogelijk op het terras gezet, omdat de buitenlucht gezond zou zijn. Dat vond ik een leuke anekdote over het ziekenhuis. Daarna zijn we uit eten gegaan. Daniela: Naar ROHO. Vincent: Ja, Rosenhof, oftewel ROHO. Ik vond het bijzonder. Ik dacht vooraf: dit zal wel een standaardhotelrestaurant zijn. Maar niets daarvan. We hebben er echt heerlijk gegeten. Mooi opgemaakte borden, eerlijke producten en geen overdreven grote menukaart waar je eindeloos doorheen moet bladeren. Ze serveren een paar typisch Oostenrijkse gerechten van heel goede kwaliteit.

00:22:21: Vincent: Wat heb jij gegeten? Daniela: Ik had vooraf carpaccio met Eierschwammerl, oftewel cantharellen. Daarna had ik lamsvlees. Daar lag iets bovenop wat zo lekker was dat ik het bord wel wilde aflikken. Dat kon natuurlijk niet, dus heb ik de rest met jouw aardappeltjes opgegeten. Wat had jij? Vincent: Als voorgerecht had ik een Fleischstrudelsuppe. Dat is bouillon met een strudel die is gevuld met fijngehakt vlees. Daarna had ik een Steirische cordon bleu. Die was echt goed. Normaal ben ik niet zo’n fan van cordon bleu, maar deze was gevuld met echte Steirische bergkaas en werd geserveerd met peterselieaardappeltjes. Daniela: Daarmee heb ik mijn bord schoongemaakt.

00:23:24: Vincent: We namen ook nog een dessert. Daniela: Jij had warme chocoladecake met ijs. Vincent: En jij had volgens mij… Daniela: Mango-crème brûlée. Mijn god, goddelijk!

00:23:43: Vincent: Goed om te weten: ROHO is natuurlijk ook een hotel. Ze hebben hotelkamers en sinds kort ook appartementen of vakantiehuisjes rond een soort lagune. Vanaf je eigen balkon kun je zo het water in. Je kunt ’s ochtends wakker worden en meteen een stukje zwemmen. Het ziet er heel luxe uit. Daniela: Ik denk alleen dat het niet helemaal mijn prijsklasse is. Vincent: Dat weet ik niet. Ze hebben in ieder geval ook een spa en alles wat je van een luxe viersterrenhotel mag verwachten.

00:24:16: Vincent: Inmiddels was het ongeveer half tien en waren we er wel een beetje klaar mee. Daniela: We waren gewoon moe. Vincent: Dus gingen we terug naar het hotel. Daar hebben we de dag nog even doorgesproken. Wat vond je ervan? Hoe voelde die eerste dag? Daniela: Ik vond de eerste dag perfect. We hebben precies gedaan wat we wilden doen. Ik ben echt verrast door Murau. Het stadje heeft heel veel te bieden en er zijn ontzettend veel leuke dingen te doen.

00:24:45: Vincent: Je weet dat ik gek ben op bier, dus voor mij had het natuurlijk een extra betekenis om dit eens in het echt te beleven. Maar ook als je niet van bier houdt, is de rondleiding leuk. Ook voor kinderen is er genoeg te zien. Het volledige interview met Gerhard van de Brauerei Murau kun je natuurlijk vinden op Alles over Oostenrijk, op onze pagina over Murau.

00:25:14: Vincent: En wat gaan we morgen doen, Daan? Daniela: Ik ben heel benieuwd. We gaan fietsen, op de e-bike. ’s Ochtends vertrekken we vanuit het hotel en halen we onze fietsen op bij Intersport Pintar. Vincent: We hoorden dat de trein niet rijdt, maar de bus wel. Daarom gaan we met de bus naar Tamsweg. Vanaf Tamsweg fietsen we over de Murradweg terug naar Murau. Ik ben benieuwd, want de weersvoorspelling voor morgen is 33 graden. Heb je er zin in? Daniela: Ik heb er zin in! Vincent: Tot morgen. Daniela: Tot morgen. Doeg!